استعدادیابی

استعدادیابی

شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي، نويـد تـازه اي در تبيـين رويكـرد درمـان شـناختي رفتـاري اسـت.

یک تعریف اساسی از ذهن آگاهی «آگاهی لحظه به لحظه» است.

ذهن آگاهی فنی است که در ترکیب با مراقبه و جهت گیری های ذهنی خاص نسبت به یك تجربه، آگاه شدن نسبت زمان حال، به نحوی غیرقضاوتی، با به حداقل رساندن درگیری در افكار و احساسات را تشویق میکند.

آمـوزش ذهن آگاهي مستلزم يادگيري فراشـناختي و اسـتراتژي هـاي رفتاري جديد براي متمركز شدن روي توجه، جلوگيري از نشخوارهاي فكري و گرايش بـه پاسـخ هـاي نگـران كننـده است و باعث گسترش افكـار جديـد و كـاهش هيجانـات ناخوشايند است.

ذهن آگاهي به معناي توجه كـردن بـه شـيوه اي خـاص هدفمند در زمـان حـال و خـالي از قضـاوت اسـت.

تعاريف باليني از ذهن آگاهي در اكثر موارد شبيه به تعريف بودايي آن است؛ زيرا اين تعـاريف بـا مفهـوم سـازي بـودا همسو است. ذهن آگاهي در آيين بـودا تحـت عنـوان توجه محض يا ثبت غير استدلالي رويدادها بدون واكـنش يا ارزيابي ذهني تعريف شده است. ذهن آگـاهي بـه فراينـد توجه مداوم تمركز دارد تا محتوايي كه بدان توجه مي شود. كابات زين تعريف خود از ذهن آگاهي را به صورت مفهوم سازي كيفي ارتقا بخشيد و نشان داد كه چگونه يـك فرد از سلامت خود در فراينـد ذهـن آگـاهي مراقبـت كنـد. شاپيرو و همكارانش با افزودن 5 كيفيت به 7 كيفيت مطرح شده از سوي كابات زين، مجموع آنها را بـه 12 کیفیت رسانیدند. این كيفيت ها عبارتند از: غير قضاوتي، پذيرش، صبر، اعتماد، بازبودن، رهاسازي، آرامي، سخاوت، همدلي، سپاسگزاري، مهرباني عاشقانه، و ملايمت.

توجه ذهن آگاهي، توجه كردن دقيق و لحظه بـه لحظـه به آنچه كه فـرد هـم اكنـون در حـال تعبيـر آن و تفكيـك واكنش هاي خود از رخـدادهاي حسـي خـام اسـت. كابـات زيـن در 1990 ذهـن آگـاهي را بـه عنـوان آگـاهي قضاوتي لحظه به لحظه تعريف مـي كنـد او در سـال 1994 توجه كردن به اهداف در حال حاضر به شيوه خاص و بـه صورت غير قضاوتي را ذهـن آگـاهي مـيدانـد و در سـال 2003 تعریف خود را كاملتر كرده و ذهن آگاهي را نـوعي از آگاهي مي داند كه از طريق توجـه بـه اهـداف واقعـي و بودن در زمان حـال، بـدون قضـاوت راجـع بـه تجربيـات آشكار لحظه به لحظه پديدار ميگردد. هر چند هدف اصلي ذهن آگاهي آرامسازي نيسـت امـا مشــاهده غيرقضــاوتي رويــدادهاي منفــي درونــي يــا برانگيختگي فيزيولوژي باعث بروز ايـن حالـت مـي شـود. مراقبه ذهن آگاهي باعث فعال شدن ناحيـه اي از مغـز ميشود كه باعث ايجاد عواطف مثبت و اثرهاي سودمند در كاركرد ايمن سازي بدن ميشود. همچنـين دانشـمندان زيـادي نتـايج مشـابهي از تـأثير ذهن آگاهي بر اختلالات ديگـر يافتـه انـد، بـه طـور مثـال گرســيون و همكــاران بــه نتــايجي در كــاهش اســترس ذهن آگاهي مدار و همچنين موفقيت هايي در زمينه درمـاني نشانگان جسمي و روان افراد مبتلا به درد مزمن دست پيدا كرده اند. كارلسون و همكاران نيـز بـه پيشـرفت هـاي قابل توجهي در كيفيت زندگي، نشانگان استرس و كيفيـت خواب در بيماران مبتلا به سرطان سينه و پروستات بعـد از دريافت برنامه كاهش استرس ذهن آگاهي مدار دست يافتند. ذهن آگاهي مهارتي است كه بـه مـا اجازه مي دهد كه در زمان حال حوادث را كمتر از آن ميزان كه ناراحت كننده اند دريافت كنيم. وقتي ما نسبت بـه زمـان حال آگاه هستيم ديگر توجه ما روي گذشته يا آينده درگير نيست در حالي كه بيش تر مشكلات رواني ناشي از تمركـز بر گذشته خود است. ذهن آگاهي يك ارتباط متفاوت با افكار ارائه ميدهد تأكيـد اين روش بر اين نيست كه رويدادهاي موافق و مخالف بـا افكار جمع آوري يا به آن پاسخ داده شود، بلكه تأكيد ايـن است كه بر مقاومت افراد در مقابل افكار منفي است كه بـا ذهن متمايز و با توجه و تمركز بيش تر صـورت مـي گيـرد. با اين روش درماني افكـار فـرد بـه عنـوان حـوادث ذهني تجربه شده و از تمركز و توجه روي تنفس به عنوان ابزاري براي زندگي در زمان حال استفاده مي شود. بـا ايـن روش بيماران آموزش مي بينند تا چرخه نشخوار فكـري را متوقف كرده و از افكارمنفي خود فاصـله گيرنـد. آمـوزش انعطــاف پــذير روي توجــه، غنــي ســازي ذهنــي، توقــف نشـخوارفكري، اصـلاح باورهـاي مثبـت و منفـي غلـط و همچنين چالش با باورهاي منفي مربوط به هيجانات، باعث كاهش افسردگي و نشخوارفكري ميشود. ذهن آگاهي فرايندي است كه از طريـق آن فـرد ثبـات كاركردي خود را حفظ كرده و امكـان انعطـاف پـذيري در موقعيت هاي جديد را فراهم مي آورد.

ذهن آگاهی از درمان های شناختی-رفتاری مشتق شده و از مولفه های مهم موج سوم مدل های درمانی روان  شناختی به شمار میرود. تمام تمرین های موجود در ذهن اگاهی به نحوی طراحی شده است که توجه به بدن را افزایش میدهد. نقش مهم بدن در حیطه های بین رشته ای جدید همچون پزشكی ذهن-بدن هم به اثبات رسیده است. در پژوهش هایی که از ذهن آگاهی استفاده می شود، تاکید بر تعامل بین فرآیندهای بدنی، شناختی و هیجانی است. در عمل تحقیقات گسترده انجام شده بر جمعیت بزرگسال مفید بودن این روش درمانی را در حیطه های گوناگون همچون مدیریت استرس و اضطراب و ارتقای مهارت های تنظیم هیجان به اثبات رسانده است. فنون ذهن آگاهی در افزایش آرامبخشی عضلانی و کاهش نگرانی و به تبع اینها در کاهش اضطراب و استرس موثر است. ذهن آگاهی تنیدگی و اضطراب اجتماعی را کاهش میدهد و نگرش های ناکارآمد را در نوجوانان کم میکند و کیفیت زندگی را نیز بهبود میبخشد. ذهن آگاهی به مثابه ارتقاء دهنده سطوح بالای بهزیستی مفهوم سازی شده است. به ویژه ذهن آگاهی به طور مستقیم با فراهم ساختن غنای بیشتر، تجربه بهزیستی را پرورش میدهد. از این رو، برنامه ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس میتواند سلامت، زنده دلی و شادابی را در افراد افزایش دهد.

آموزش فنون مبتنی بر ذهن آگاهی میتواند با ترغیب افراد به تمرین مكرر، توجه متمرکز بر محرك های خنثی وآگاهانه بر جسم و ذهن میتواند افراد اضطرابی را از اشتغال ذهنی با افكار تهدیدی و نگرانی در مورد عملكرد شغلی رها کند و ذهن آنها را آزاد سازد. یعنی این فنون با افزایش آگاهی فرد از تجربیات لحظه حاضر و برگرداندن توجه بر سیستم شناختی و پردازش کارآمدتر اطلاعات موجب کاهش نگرانی و تنش فیزیکی در فرد می گردد. روش ذهن آگاهی به علت سازوکارهای نهفته در آن مانند پذیرش، افزایش آگاهی و حضور در لحظه در کاهش علائم بالینی استرس موثر است و از طرفی اثربخشی درمان در دراز مدت را حفظ می کند. مطالعات بسیاری نشان داده اند که افراد آشنا شده با تكنیك روان درمانی ذهن آگاهی، کنترل بیشتری بر موقعیت خواهند داشت و بهتر میتوانند موقعیت های فراتر از کنترلشان را بپذیرند و رها کنند و همچنین انعطاف پذیری شناختی خود را افزایش دهند. رشد ذهن آگاهی از طریق آموزش افراد را قادر میسازد تا پاسخ های خود به خودی به تجربیات تنش زا را کاهش دهند. در نهایت شخص نگرش پیدا میکند و وقایعی را که نمیتواند در زندگی خود تغییر دهد را میپذیرد. در نتیجه فعال شدن، پاسخ های تنش زا کاهش می یابد. بنابراین تمرینات ذهن آگاهی، خودآگاهی و هشیاری فیزیكی و شناختی افزایش می یابد و این خودآگاهی، سبب میشود فرد ارزیابی صحیحی از خود داشته باشد و الگوهای معیوب قبلی افكار و احساسات در فرد شكسته میشود. فرد بیشتر در زمان حال زندگی میکند و فرآیندهای شناختی جدید مانند قدرت تصمیم گیری و برنامه ریزی تسهیل میشود و حالات مثبت ذهنی را تجربه میکند. بنابراین آرامش جسمی و روحی در وی به وجود می آید. ذهن آگاهی برای کاهش نیش مشکلات زندگی استفاده می شود، به خصوص آنهایی که به ظاهر خود تحمیلی هستند.

چندین رشته و تمرین می توانند ذهن آگاهی را پرورش دهند، مانند یوگا، تای چی و چیکونگ.

تمرینات ذهن آگاهی شامل تمرکز بر تنفس، تمرینات مدیتیشن و تمرینات حس گذار است.

از مزایای ذهن آگاهی میتوان به کاهش نشخوار فکری، کاهش استرس، تقویت حافظه کاری، تمرکز،

واکنش عاطفی کمتر، انعطاف پذیری شناختی بیشتر، رضایت از رابطه و … اشاره کرد.